با گسترش دامنه جنگ منطقه‌ای به جنگ زیرساخت‌ها، دامنه اهداف مشروع ایران گسترش می‌یابد
در ۱۱ مارس، دوازدهمین روز جنگ بین ایالات متحده، اسرائیل و ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فهرستی منتشر کرد. این فهرست که توسط خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه از طریق تلگرام منتشر شد، گوگل، مایکروسافت، آمازون، انویدیا، آی‌بی‌ام، اوراکل و پالانتیر – به همراه دفاتر منطقه‌ای خاص، مراکز داده و تأسیسات تحقیقاتی آنها – را به عنوان اهداف مشروع معرفی کرد. قرارگاه خاتم الانبیا، فرماندهی نظامی متحد ایران که وابسته به سپاه است، این اطلاعیه را به زبانی بیان کرد که باید هر دولت و مدیر اجرایی فناوری روی زمین را نگران کند: “با گسترش دامنه جنگ منطقه‌ای به جنگ زیرساخت‌ها، دامنه اهداف مشروع ایران گسترش می‌یابد.”
این اعلامیه لفاظی نبود. این اعلامیه ۱۰ روز پس از آن منتشر شد که حملات پهپادی ایران پیش از آن به سه تأسیسات خدمات وب آمازون در سراسر خلیج فارس اصابت کرده بود – دو مرکز داده در امارات متحده عربی مستقیماً مورد اصابت قرار گرفتند و مرکز داده سوم در بحرین بر اثر انفجار در نزدیکی آسیب دید. AWS آسیب ساختاری، اختلال در سیستم‌های برق و فعالیت مهار آتش‌سوزی که باعث خسارت بیشتر ناشی از آب شد را تأیید کرد. دو منطقه از سه منطقه در دسترس در منطقه امارات متحده عربی از دسترس خارج شدند. بانک امارات ان‌بی‌دی، بانک اول ابوظبی، بانک تجاری ابوظبی، شرکت پرداخت هاب‌پی و پلتفرم اشتراک‌گذاری خودرو کریم، همگی اختلالات قابل توجهی در خدمات خود گزارش دادند. ایران به صراحت اعلام کرد که این تأسیسات به دلیل میزبانی از حجم کاری ارتش ایالات متحده توسط AWS هدف قرار گرفته‌اند. موسسه آپ‌تایم این حمله را به عنوان اولین حمله جنبشی تایید شده به یک ارائه‌دهنده خدمات ابری با مقیاس بسیار بالا در تاریخ توصیف کرد.
فهرست اهداف ۱۱ مارس دقیق بود: دفتر گوگل در دبی، مرکز ابری قطر، بزرگترین مرکز تحقیق و توسعه انویدیا در حیفا، مرکز تحقیقات هوش مصنوعی IBM در بئر السبع، مرکز همکاری پالانتیر در ابوظبی و دفتر تل‌آویو، دفاتر اوراکل در اورشلیم و ابوظبی و سایر تأسیسات آمازون در تل‌آویو و حیفا. ایران هر هدف را با این استدلال توجیه کرد که این شرکت‌ها فناوری با کاربردهای نظامی مستقیم را به ایالات متحده و نیروهای مسلح اسرائیل ارائه می‌دهند، اتهامی که در چندین مورد، یک واقعیت مستند است. هر شش شرکت نامبرده قراردادهایی با پنتاگون دارند. انویدیا، آی‌بی‌ام، مایکروسافت، گوگل، اوراکل و پالانتیر همگی روابط مستندی با برنامه‌های دولتی و نظامی اسرائیل دارند. این فهرست خودسرانه نیست. استراتژیک است.
تخریب زیرساخت‌های اقتصادی نیز به موازات آن پیش رفته است. پهپادهای ایرانی در ۱۱ مارس در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی دبی حمله کردند و چهار نفر را زخمی کردند. شلوغ‌ترین فرودگاه جهان به فعالیت خود ادامه داد، اما عواقب بیمه، دیپلماتیک و لجستیکی آن شدید بود. ایران عملاً تنگه هرمز را که یک پنجم عرضه روزانه نفت جهان از آن عبور می‌کند، بسته است. از زمان شروع جنگ، حداقل چهارده کشتی مورد حمله قرار گرفته‌اند؛ هفت دریانورد کشته شده‌اند. یک کشتی باری تایلندی به نام مایوری ناری در تنگه به آتش کشیده شد و سه نفر از خدمه آن پس از نجات بیست نفر توسط نیروی دریایی عمان، همچنان مفقود هستند. ایالات متحده ۱۶ مین‌گذار ایرانی را در نزدیکی تنگه منهدم کرد، اما نفت خام برنت از ۲۸ فوریه تاکنون ۲۰ درصد افزایش یافته است که باعث افزایش قیمت سوخت و تکان دادن بازارهای مالی در سراسر جهان شده است.
بعد فضای مجازی نیز به همان اندازه مخرب بوده است. اسرائیل در ۲۸ فوریه آنچه را که تحلیلگران بزرگترین حمله سایبری تاریخ علیه ایران توصیف می‌کنند، آغاز کرد و اتصال اینترنت را بین ۱ تا ۴ درصد حالت عادی کاهش داد. خود خبرگزاری تسنیم نیز برای مدت کوتاهی هک شد تا پیام‌های ضد دولتی نمایش دهد. عملیات سایبری تلافی‌جویانه ایران، کشورهای خلیج فارس، اردن، قبرس و ایالات متحده را هدف قرار داد و بیش از ۶۰۰ ادعای حمله در عرض چند روز ثبت شد. سیستم‌های GPS و شناسایی خودکار بیش از ۱۱۰۰ کشتی توسط جنگ الکترونیکی هماهنگ مختل شدند. یک حمله سایبری راه‌آهن اسرائیل را هدف قرار داد و هشدارهای تخلیه را در داخل ایستگاه‌ها پخش کرد. مرزهای بین جنگ جنبشی، الکترونیکی و سایبری دیگر به عنوان تمایزات معنادار وجود ندارند.
این تحول، ناکارآمدی اساسی قوانین بین‌المللی موجود را آشکار کرده است. کنوانسیون‌های ژنو، که آخرین بار در سال ۱۹۷۷ به طور اساسی به‌روزرسانی شدند، برای جهانی از ارتش‌های دائمی و میدان‌های نبرد فیزیکی طراحی شده بودند. آنها هیچ راهنمایی معناداری در مورد زیرساخت‌های دیجیتال با کاربرد دوگانه، هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری‌های کشنده یا پاسخگویی در مورد حملات خودمختار و نیمه خودمختار ارائه نمی‌دهند. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ بارها و بارها و فوراً خواستار ابزارهای قانونی جدید شده است. یک گروه از کارشناسان دولتی سازمان ملل متحد در مورد سلاح‌های خودمختار کشنده از سال ۲۰۱۴ به بحث و بررسی پرداخته‌اند. هنوز هیچ معاهده الزام‌آور، هیچ مکانیسم اجرایی و هیچ خط قرمز مشترکی وجود ندارد. معماری حقوقی جنگ با معماری فناوری آن، با اختلاف چند دهه، همگام نبوده است.
این خلأ قانونی، عواقب مستقیمی دارد که بسیار فراتر از میدان نبرد گسترش می‌یابد. بیمه‌های استاندارد، خسارات ناشی از اقدام نظامی را پوشش نمی‌دهند، به این معنی که حملات AWS – و هرگونه حمله احتمالی به تأسیسات گوگل، انویدیا، مایکروسافت، اوراکل، آی‌بی‌ام و پالانتیر – کاملاً توسط خود شرکت‌ها متحمل خواهد شد. کشورهای حوزه خلیج فارس، …
صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در فناوری غربی بر پایه ثبات. پردیس هوش مصنوعی ده مایل مربعی استارگیت شرکت OpenAI در امارات متحده عربی، که توسط اوراکل، انویدیا و سیسکو پشتیبانی می‌شود، اکنون در منطقه‌ای قرار دارد که ایران هم اراده و هم توانایی حمله به زیرساخت‌های فناوری تجاری را به دلخواه خود نشان داده است. سرمایه‌گذاری پانزده میلیارد دلاری مایکروسافت در امارات متحده عربی نیز با افقی به همان اندازه نامشخص روبرو است. جنگ زیرساختی یک مشکل منطقه‌ای نیست. پیامدهای آن جهانی است.
یک بُعد دیگر و کمتر مورد توجه قرار گرفته وجود دارد که بحث‌های بین‌المللی به سختی به آن پرداخته‌اند: شکست معرفتی نهفته در هدف‌گیری با کمک هوش مصنوعی. سیستم‌هایی که بر اساس داده‌های درگیری تاریخی آموزش دیده‌اند، سوگیری‌هایی را در مورد اینکه چه کسی یک رزمنده را تشکیل می‌دهد، رمزگذاری می‌کنند. با استقرار با سرعت ماشین در محیط‌های پرجمعیت، شناسایی اشتباه یک مورد حاشیه‌ای نیست، بلکه یک ویژگی ساختاری است. ارتش ایالات متحده در حال حاضر در حال بررسی چگونگی برخورد اشتباه یک موشک تاماهاوک به یک مدرسه دخترانه ایرانی است. اصل تمایز، که جنگجویان باید از غیرنظامیان متمایز شوند، برای یک میدان نبرد با سرعت انسانی طراحی شده بود. جنگ الگوریتمی برای مشورت متوقف نمی‌شود.
آنچه ۱۲ روز از این جنگ غیرقابل انکار کرده این است که اکوسیستم فناوری جهانی – زیرساخت‌های ابری، سیستم‌های هوش مصنوعی، تحقیقات نیمه‌هادی، ارتباطات دریایی، شبکه‌های مالی – اکنون به صحنه اصلی درگیری‌های مسلحانه تبدیل شده است، همزمان به عنوان سلاح و هدف. شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۱ مارس با ۱۳ رأی موافق و بدون رأی مخالف از ایران خواست حملات خود به همسایگان خلیج فارس را متوقف کند. این قطعنامه به حملات جنبشی می‌پردازد. در این قطعنامه هیچ چیزی در مورد جنگ زیرساختی که ایران به صراحت اعلام کرده است، و همچنین در مورد چارچوب قانونی حاکم بر هدف‌گیری با کمک هوش مصنوعی یا حملات به زیرساخت‌های دیجیتال با کاربرد دوگانه، گفته نشده است.
این خلأ حاکمیتی باید فوراً پر شود. هر چارچوب معتبری باید نظارت معنادار انسانی را قبل از اجرای تصمیمات مرگبار با کمک هوش مصنوعی الزامی کند؛ وضعیت حفاظت‌شده صریحی را به زیرساخت‌های دیجیتال غیرنظامی مشابه بیمارستان‌ها و سیستم‌های آب اعطا کند؛ محدودیت‌های الزام‌آور قانونی را بر سیستم‌های سلاح‌های خودمختار اعمال کند؛ و در صورت آسیب به غیرنظامیان، مکانیسم‌های پاسخگویی چندجانبه ایجاد کند. اینها حداقل الزامات یک نظم بین‌المللی کارآمد در جهانی هستند که مرکز داده یک شرکت، در دکترین اعلام‌شده یک کشور، به اندازه یک پست فرماندهی، یک هدف نظامی مشروع است. زمان گفتگوی جدی پس از حمله بعدی نیست – اکنون است.
(سوبیمال باتاچارجی مشاور سیاست‌گذاری در امور فناوری دیجیتال برای شرکت‌ها و دولت و رئیس سابق بخش عمومی جنرال داینامیکس است.)
